જામનગરના બ્રાસ પાર્ટ્સ યુનિટ માટે સોલારSolar for Jamnagar's brass parts units

થોડા મોટા પ્લાન્ટ નહીં, નાના શેડનું ક્લસ્ટર

MSME-DI ની જિલ્લા પ્રોફાઇલ બ્રાસ પાર્ટ્સને જામનગરની મુખ્ય નિકાસ વસ્તુ અને એકમાત્ર ઓળખાયેલું નાના ઉદ્યોગનું ક્લસ્ટર ગણાવે છે, આશરે 3,500 યુનિટ સાથે. તેના કોષ્ટકમાં જામનગરની ત્રણ GIDC વસાહતોની જમીન 51, 136 અને 178 હેક્ટર બતાવી છે. આ આંકડા લગભગ 2011 ના છે, પણ ચિત્ર આજે પણ એવું જ છે: મોટાભાગના યુનિટ નાના છે, એકબીજાની બાજુમાં છે, અને દીવાલ અને રસ્તા સહિયારા છે.

સોલાર પર તેની સીધી અસર થાય છે. નાના શેડમાં છતનો વિસ્તાર અને છાંયડો પ્લાન્ટને સામાન્ય રીતે સેંકડો નહીં, થોડાક દસ કિલોવોટ સુધી સીમિત રાખે. 10 kW થી નાની સિસ્ટમ માટે GERC ના 2024 ના સુધારાએ ટેક્નિકલ ફિઝિબિલિટી સ્ટડી (feasibility study) કાઢી નાખી છે, એટલે સૌથી નાના યુનિટની મંજૂરી ઝડપી બને છે.

દરેડ, શંકર ટેકરી પાસેના ઉદ્યોગનગર અને પટેલ કોલોની કે હાપા જેવા જૂના વિસ્તારો વચ્ચે પ્લોટ અને શેડનું કદ ઘણું બદલાય છે, એટલે પડોશીના પ્લાન્ટની સાઇઝ પરથી તમારો અંદાજ ન કાઢો. તમે ગમે ત્યાં હો, છતનો વિસ્તાર ગણતા પહેલાં પડોશીની ઊંચી દીવાલ, પાણીની ટાંકી અને ઉપરથી જતા વાયરનો છાંયડો તપાસો.

ટર્નિંગ, એક્સટ્રુઝન અને પ્લેટિંગ: વીજળી ક્યાં જાય છે

ઓટોમેટિક ટર્નિંગ મશીન, CNC લેથ, થ્રેડિંગ અને ડ્રિલિંગ મશીન શિફ્ટ ચાલે ત્યાં સુધી મધ્યમ અને એકદમ સરખો લોડ ખેંચે છે. સોલાર માટે આ સૌથી સારી સ્થિતિ છે, કારણ કે છત જે વીજળી બનાવે તે લગભગ બધી ત્યાં જ વપરાઈ જાય.

એક્સટ્રુઝન અને હોટ સ્ટેમ્પિંગ માટે ગરમી જોઈએ. જો બિલેટ કે ભંગાર ઇલેક્ટ્રિક ઇન્ડક્શન ફર્નેસ (induction furnace) માં ઓગાળાતો કે ગરમ થતો હોય, તો બિલનો મોટો ભાગ ફર્નેસનો હશે અને સોલાર તેનો થોડો જ ભાગ સંભાળશે. જો ઓઇલ કે ગેસથી ગરમ થતો હોય, તો બળતણમાં સોલાર કોઈ મદદ ન કરી શકે. જે યુનિટ પોતાનો ભંગાર જાતે ઓગાળે છે, તેમના બિલની સાઇઝ મશીન નહીં પણ ફર્નેસ નક્કી કરશે.

ઇલેક્ટ્રોપ્લેટિંગ લાઇન રેક્ટિફાયર (rectifier) પર ચાલે છે, જે કલાકો સુધી સ્થિર કરંટ ખેંચે છે, સાથે પંપ અને એક્ઝોસ્ટ પંખા. આ સારો દિવસનો લોડ છે. GERC ના નિયમ મુજબ LTMD કનેક્શનમાં બિલિંગ સાઇકલ દરમિયાન સવારે 7 થી સાંજે 6 ના વપરાશ સામે સેટ-ઓફ (set-off) મળે છે, એટલે દિવસે થતા પ્લેટિંગને ફાયદો મળે અને રાતના પ્લેટિંગને નહીં.

ખારી હવા અને પ્લેટિંગનો ધુમાડો

જામનગરની વસાહતો કચ્છના અખાતથી થોડે જ દૂર છે, અને ઘણા દિવસે પવન મીઠું અંદર સુધી લાવે છે. ક્લસ્ટરની અંદર પિકલિંગ અને પ્લેટિંગનો એસિડવાળો ધુમાડો તેમાં ઉમેરાય છે. બંને મળીને સાદા માઇલ્ડ સ્ટીલની ફ્રેમ અને સામાન્ય બોલ્ટને થોડી સીઝનમાં કાટ લગાડી દે છે.

હોટ-ડિપ ગેલ્વેનાઇઝ્ડ (hot-dip galvanised) કે એનોડાઇઝ્ડ એલ્યુમિનિયમનું સ્ટ્રક્ચર, સ્ટેનલેસ સ્ટીલના બોલ્ટ, અને IEC 61701 મુજબ સોલ્ટ મિસ્ટ (salt mist) સર્ટિફાઇડ પેનલ માંગો. પેનલ પ્લેટિંગના એક્ઝોસ્ટથી દૂર રાખો. વર્ષમાં એક વાર અર્થિંગ અને જંક્શન બોક્સ ખોલીને તપાસાવો. વાવાઝોડાવાળા વર્ષમાં અહીં કિનારે ભારે પવન આવે છે, એટલે ફ્રેમ ફક્ત બોલ્ટથી બેસાડવાને બદલે IS 875 (ભાગ 3) મુજબ તમારી જગ્યાની બેઝિક વિન્ડ સ્પીડ (basic wind speed) પ્રમાણે ડિઝાઇન થવી જોઈએ.

વસાહતમાં પાણી અને સફાઈ

MSME-DI પ્રોફાઇલ GIDC વસાહતોની મુખ્ય મુશ્કેલી તરીકે પાણીની અછત ગણાવે છે. બ્રાસ શેડ પાસેની પેનલ પર ધાતુની રજ અને મેશ બેસે છે, અને મીઠું પડ છોડે છે, એટલે નિયમિત ધોવી પડે. સફાઈના પાણી માટે નાની ટાંકીનું આયોજન કરો, અને છેલ્લો કોગળો સોફ્ટ કે RO પાણીથી કરો, કારણ કે બોરનું ભારે પાણી કાચ પર ડાઘ છોડે છે.

સહિયારા શેડ અને PGVCL ઓફિસ

GIDC ની યાદીમાં બહુમાળી ફ્લેટેડ શેડ (multi-storeyed shed) ના પહેલા તબક્કાના સ્થળોમાં જામનગર III છે, જ્યાં ઘણા નાના યુનિટ એક જ મકાનમાં હોય. ગુજરાતમાં ગ્રુપ કે વર્ચ્યુઅલ નેટ મીટરિંગ (group or virtual net metering) અમલમાં નથી (GERC ના 2026 ના ડ્રાફ્ટ નિયમોમાં તેની દરખાસ્ત છે), એટલે હાલ સહિયારી છત પરનું સોલાર સામાન્ય રીતે એક જ મીટર સાથે જોડાય, ઘણી વાર કોમન સર્વિસના મીટર સાથે. ત્યાં પ્લાન્ટનું આયોજન કરતા પહેલાં મકાનના એસોસિએશન સાથે વાત કરો.

વસાહતના યુનિટનું કામ PGVCL ની GIDC સબ-ડિવિઝન કરે છે, જે જામનગર સિટી-2 ડિવિઝનમાં છે. હાપા અને પટેલ કોલોનીની પોતાની સબ-ડિવિઝન સિટી-1 હેઠળ છે, અને હાઇ ટેન્શન કનેક્શનનું કામ HT સબ-ડિવિઝન કરે છે. તમારા પ્લાન્ટનું ઇન્સ્પેક્શન કોણ કરશે તે તમારા બિલ પર લખેલું છે.