સચિન GIDC, સુરતની ફેક્ટરીઓ માટે રૂફટોપ સોલારRooftop solar for factories in Sachin GIDC, Surat

સચિન કેટલું મોટું છે

GIDCના ઓક્ટોબર 2026ના એસ્ટેટ ટેબલમાં સચિનમાં દરેક પ્રકારના 2,596 પ્લોટ છે, આશરે 605 હેક્ટર પ્લોટ વિસ્તાર, જેમાંથી 2,105 ફાળવાયેલા છે, અને વસાહત સેચ્યુરેટેડ ગણાય છે. GIDCના સુરત રીજનમાં આ સૌથી મોટી સંખ્યા છે.

MSME-DIની સુરત જિલ્લાની જૂની પ્રોફાઇલમાં (આશરે 2010-11ના GIDC આંકડા) ત્યારે 1,557 પ્લોટ પર 2,075 યુનિટ ઉત્પાદનમાં નોંધાયા હતા. પ્લોટ કરતાં યુનિટ વધારે હોય તેનો અર્થ સામાન્ય રીતે એ કે પ્લોટ ગાળા કે વહેંચાયેલા શેડમાં વહેંચાયેલા છે, એટલે એક છત નીચે ઘણા નાના ધંધા હોય. સચિન થોડા મોટા પ્લાન્ટનું નહીં, પણ એકબીજાને અડીને આવેલા હજારો નાના-મધ્યમ યુનિટ્સનું ઠેકાણું છે, અને સોલારનો લગભગ દરેક નિર્ણય આ હકીકત પરથી ઘડાય છે.

SEZ અને એપેરલ પાર્ક

સચિન વિસ્તારમાં બે નોટિફાઇડ સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન છે. વાણિજ્ય મંત્રાલયની યાદીમાં સુરત સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન 49.90 હેક્ટરનો મલ્ટી-પ્રોડક્ટ ઝોન છે, જે 1 નવેમ્બર 2000ના રોજ નોટિફાય થયો હતો.

એ જ યાદીમાં GIDCનો સુરત એપેરલ પાર્ક, ગામ સચિન, તાલુકો ચોર્યાસી, 31 જાન્યુઆરી 2005ના રોજ એપેરલ માટે નોટિફાય થયેલો દેખાય છે. 2021માં તેનો ભાગ ડી-નોટિફાય થયો અને હવે 21.26 હેક્ટર SEZ દરજ્જામાં છે. GIDCના ઓક્ટોબર 2026ના એસ્ટેટ ટેબલમાં સુરત એપેરલ પાર્ક (સચિન)ના 103 પ્લોટ છે, જેમાંથી 82 ફાળવાયેલા છે.

તમારું યુનિટ ઝોનની અંદર હોય, તો ઇન્સ્ટોલર પાસે શરૂઆતમાં જ ખાતરી કરાવો કે છત પરના કામ માટે ઝોન વહીવટની કઈ મંજૂરી જોઈએ, અને સાથે વીજ કંપનીના નેટ મીટરિંગના પગલાં શું છે.

ડાઇ હાઉસ, લૂમ્સ અને વીજ વપરાશનો સમય

પ્રોસેસિંગ હાઉસમાં ગરમી બોઇલર અને થર્મિક ફ્લુઇડ હીટરથી મળે છે, એટલે વીજળી મુખ્યત્વે મોટરોમાં જાય છે: જેટ અને જિગર મશીન, સ્ટેન્ટર, પંપ, બ્લોઅર અને એફ્લુઅન્ટનું કામ. લૂમ્સના શેડ જ્યાં સુધી મશીન ચાલે ત્યાં સુધી સ્થિર લોડ ખેંચે છે, ઘણી વાર બે-ત્રણ શિફ્ટ સુધી.

સોલાર ફક્ત દિવસે બને છે. LTMD કે HTP-I કનેક્શન પર GERCના નિયમ મુજબ સોલાર યુનિટ ફક્ત સવારે 7 થી સાંજે 6 વચ્ચેના વપરાશ સામે સેટ-ઓફ થાય છે, એટલે રાતની શિફ્ટને પેનલથી ફાયદો નથી. યોગ્ય સિસ્ટમ યુનિટના દિવસના સ્થિર બેઝ લોડ (base load) જેટલી રાખવી, આખા માસિક બિલ જેટલી નહીં.

તમારા યુનિટમાં બેકઅપ માટે ડીઝલ જનરેટર હોય તો ઇન્સ્ટોલરને કહો: ગ્રીડ સાથે જોડાયેલી સોલાર સિસ્ટમ સલામતી માટે ગ્રીડ બંધ થાય ત્યારે પોતે બંધ થઈ જાય છે, અને ઇન્સ્ટોલર ખાસ કંટ્રોલ ન ઉમેરે ત્યાં સુધી DG સેટ સાથે નહીં ચાલે.

• સર્વે પહેલાં 12 મહિનાના બિલ કાઢો અને ટેરિફ કેટેગરી નોંધો.
• મીટર ડેટા પરથી દિવસનો મોટર લોડ અને સંભવિત સોલાર ઉત્પાદન સરખાવો; વ્યસ્ત પ્રોસેસિંગ હાઉસમાં ઘણી વાર લોડ મોટો હોય છે.
• વધારાની વીજળી આગળ જમા થતી નથી; DISCOM તેને રાજ્યના તાજેતરના સોલાર ટેન્ડર સાથે જોડાયેલા દરે ખરીદે છે, જે સામાન્ય રીતે તમે ભરો છો તેનાથી ઘણો ઓછો હોય છે, એટલે સિસ્ટમ જરૂર કરતાં મોટી ન રાખો.

ધુમાડા, એફ્લુઅન્ટ અને છત

GIDCની યાદીમાં સચિન અને પાંડેસરા વસાહતોમાં કોમન એફ્લુઅન્ટ ટ્રીટમેન્ટ (CETP) સુવિધા દર્શાવી છે, જે બતાવે છે કે અહીં ભીનું પ્રોસેસિંગ કેટલું થાય છે. ડાઇ અને કેમિકલ યુનિટ પાસેની હવામાં ભેજ અને ધુમાડો હોય છે, જે સાદા સ્ટીલને જલ્દી કાટ લગાડે છે અને કાચ પર ઝાંખપ લાવે છે.

હોટ-ડિપ ગેલ્વેનાઇઝ્ડ (hot-dip galvanised) કે કોટેડ રેલ, સ્ટેનલેસ સ્ટીલના નટ-બોલ્ટ અને બરાબર સીલ થયેલા જંક્શન બોક્સ માંગો. પેનલ સફાઈ સામાન્ય કરતાં વધુ વાર રાખો, અને કોણ સાફ કરશે અને પાણી છત પરથી કેવી રીતે નીકળશે તે લખાણમાં નક્કી કરો.

જૂના શેડને વધુ ધ્યાનથી જોવા પડે. એસ્બેસ્ટોસ-સિમેન્ટ શીટ પર ચાલી કે ડ્રિલ કરી ન શકાય, અને કાટ ખાધેલા પર્લિન વધારાનું વજન અને પવનનું ખેંચાણ ન ઝીલી શકે. સારો ઇન્સ્ટોલર ઉપર ચઢીને શીટ, પર્લિન અને લીકેજ તપાસે છે. દક્ષિણ ગુજરાતના ભારે ચોમાસાને લીધે દરેક બોલ્ટ પાસે ફ્લેશિંગ (flashing) જરૂરી છે.

ભાડાના શેડ અને વહેંચાયેલી છત

શેડ ભાડાનો હોય તો પણ GERCના નિયમ ભાડાની જગ્યા પર રૂફટોપ સોલારની છૂટ આપે છે, અને ડેવલપરની માલિકીની સિસ્ટમ પણ મૂકી શકાય, પણ માલિકની લેખિત સંમતિ જોઈએ. ગુજરાતમાં ગ્રુપ કે વર્ચ્યુઅલ નેટ મીટરિંગ લાગુ નથી (GERCએ 2026માં બહાર પાડેલા ડ્રાફ્ટ નિયમોમાં તેની દરખાસ્ત છે), એટલે ઘણા ગાળાવાળી છત પર દરેક સિસ્ટમ એક જ મીટર સાથે જોડાય છે. કોઈ સહી કરે તે પહેલાં છતનો કયો ભાગ કોનો તે નક્કી કરો.